Ik hou van dingen ondernemen: naar een museum, het bos in, winkelen… Maar ik merk dat ik me regelmatig laat tegenhouden door te verwachten obstakels. Een modderig bospaadje van een luttele dertig centimeter breed is niet erg geschikt voor een elektrische rolstoel. Winkelen kan ook lastig zijn wanneer je je verplaatst met een apparaat van zeventig centimeter breed en 175 kilo schoon aan de haak. De ruimte tussen kledingrekken is zelden ruim genoeg. Hierdoor rijd je half over kleding heen of kom je, wanneer je probeert te draaien om beter bij een tafel te komen, vast te zitten in het rek achter je. Ik heb ook wel eens een rek met pikante slipjes achter me aan gesleept.
Dan het museum. Ik was een tijd geleden in een museum waar een tentoonstelling te zien was over fotografie door vrouwen in de negentiende eeuw; een bijzonder boeiend onderwerp. Deze foto’s waren oud, heel oud – en dus ook heel kwetsbaar. Ze waren opgesteld in een ruimte met minimaal licht om de foto’s te beschermen. En ze hingen op een hoogte die vooral prettig is voor mensen die niet al te klein zijn, geen rolstoel gebruiken en goed kunnen zien. Nu heb ik nog het geluk dat ik kan staan, maar dat betekende wel: staan om te kijken, weer zitten om het vol te houden, weer staan om te kijken, et cetera.
Genieten
In het Rijksmuseum geldt dat iedereen moet kunnen genieten van kunst, en dus zijn er meerdere manieren waarop de toegankelijkheid geborgd is. Denk aan brede paden, liften, rondleidingen voor mensen met een visuele beperking en prikkelarme uren, om maar een paar voorbeelden te noemen. Het kán dus wel.
Naast dat het voor mensen met een handicap lastig kan zijn te genieten van kunst, is handicap in de kunst ook een onderbelicht onderwerp. Op oude olieverfschilderijen zijn weliswaar afbeeldingen te vinden van arme, bedelende mensen – bij voorkeur in contrast met een weldoener in een prachtige brokaten mantel. Maar zeker binnen de hedendaagse kunst is handicap een onderwerp waar nog vaak een taboe op rust.
Gewone mensen
In het Centraal Museum was de tentoonstelling ‘Ik ben gewoon hier’ te zien. Geen beelden van superhelden of hulpbehoevenden, maar gewoon mensen van vlees en bloed met hun aandoeningen en eventuele hulpmiddelen. De tentoonstelling heeft een activistisch karakter, waarmee nog maar eens wordt benadrukt dat mensen met een handicap, eh, ja… ‘gewoon’ mensen zijn, die net als ieder ander gewoon een dagje uit willen.
Marianne Nijnuis
Marianne werkte als arts, beleidsmedewerker en directeur. Als Rollende Redenaar geeft ze momenteel lezingen, workshops en advies over de ongekende kracht van een beperking.