Voorzitter van de normcommissie Otwin van Dijk wil de norm wettelijk verankerd zien. (© Mathilde Dusol)
Hij is er: de norm ‘NEN 9120: Toegankelijkheid en bruikbaarheid van gebouwen’. Een norm die toegankelijkheid van gebouwen voor iedereen moet verbeteren. Als het aan voorzitter van de normcommissie Otwin van Dijk ligt, gaan we snel toegankelijk bouwen. In dit artikel uit Support Magazine lees je er meer over.
De oorsprong van de norm ligt in het VN-verdrag Handicap, dat de basis legde richting een inclusieve samenleving. Een van de cruciale randvoorwaarden daarvoor is dat je uit de voeten kunt. “Als je overal tegen drempels botst - letterlijk en figuurlijk - dan kun je nog zoveel kletsen over inclusie, maar dan ga je er nooit komen”, aldus Otwin. “Als je kijkt naar de landen om ons heen, bungelen we een beetje onderaan als het gaat om wetten en regels op dit gebied. Dat zit in onze cultuur: wij schetsen liever een paar randvoorwaarden en laten het vervolgens aan de maatschappij over.”
Norm voor toegankelijkheid
Dat dat nadelen heeft, ondervond Otwin in de vijf jaar dat hij als voorzitter bezig was met het opstellen van de nieuwe norm voor toegankelijkheid. Veel verschillende partijen schoven aan: Bouwend Nederland, patiënten- en cliëntenorganisaties, MKB Nederland, het Rijksvastgoedbedrijf, de Vereniging Nederlandse Gemeenten, Ongehinderd, Ieder(in) - en de lijst is nog langer. “Samen zijn we gaan nadenken over wat nou een goede normering zou zijn”, zegt Otwin. “We hebben al heel veel verschillende normen en keurmerken in Nederland, plus de Europese norm die toegankelijkheid stimuleert. De opdracht van de NEN was: maak daar één norm van.”
Dat het vijf jaar heeft geduurd, heeft volgens Otwin meerwaarde. “In het begin was de veronderstelling nog wel eens dat mensen met een handicap onredelijke eisen hadden. En andersom was het beeld dat projectontwikkelaars altijd zo goedkoop mogelijk wilden bouwen. Door veel met elkaar te praten zijn we tot de conclusie gekomen dat als we nu iets gaan bouwen, dat het logisch is om dat gelijk goed te doen. De norm is waanzinnig compleet. Het document omvat veel verschillende typen bouwwerken en bijna alle beperkingen. Het is echt de basis om goed te kunnen werken aan toegankelijkheid.”
Niet verplicht
Wordt dan vanaf nu elk nieuw gebouw ook toegankelijk? Hopelijk wel, maar de norm is niet verplicht. Alle partijen die met bouwen bezig zijn worden gewezen op de norm, zodat ze er kennis van kunnen nemen en rekening mee kunnen houden. Otwin: “We hebben met de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening een proefperiode van twee jaar afgesproken. In die periode gaan we vanuit bouwers- en gebruikersperspectief bekijken wat er met de norm gedaan wordt. Om daarna te kijken welke elementen van de norm worden opgenomen in de Nederlandse bouwwetgeving. Want het kan niet zo zijn dat we over twee jaar constateren dat al dit werk ergens in een la verdwijnt. Daar houd ik de druk echt wel op.”
Niet voor niets, want met verplichte normering wordt het werk voor de bouwsector ook makkelijker, constateert Otwin. “Toegankelijk bouwen kost 1 tot 1,5% meer dan wanneer je niet toegankelijk bouwt. Dat is op het totale bedrag dat een bouwproject kost heel weinig. Maar stel nou dat je als bouwer deze norm omarmt, maar je concullega zegt: ik doe het niet, want dan ben ik goedkoper. Zelfs de meest gemotiveerde bouwer zal dan na twee, drie verloren aanbestedingen zeggen: dit kan ik niet blijven doen. Ook daarom moet de norm wettelijk verankerd worden.”
Emotioneel
Stel nou dat over twee jaar de bouwwetgeving écht wordt aangepast? Otwin glimlacht: “Daar zou ik best emotioneel van worden. Ik zal niet zeggen dat mijn missie dan volbracht is, maar misschien is dat wel zo. Ik word niet beperkt door mijn rolstoel, die zorgt er juist voor dat ik ergens kan komen. Maar als drempels te hoog zijn, of er ergens geen lift is, dát beperkt me. We gaan in de komende jaren heel veel bouwen."
"Het zou zonde zijn als we over tien jaar constateren dat we dat niet toegankelijk hebben gedaan. Achteraf toegankelijk maken kost namelijk veel en veel meer dan die 1,5%. En toegankelijkheid is logisch: niemand zal zeggen dat het hem geen ruk interesseert of iemand met een rolstoel wel of niet binnen kan komen. Goede bouwregelgeving, toegankelijk bouwen, is meer dan een set normen en regels. Het is waanzinnig betekenisvol. Je geeft mensen het gevoel: je hoort erbij.”
Wat is NEN?
NEN komt van NEderlandse Norm en is het Nederlandse Normalisatie Instituut. Bedrijfsleven, overheid en consumenten kunnen onder begeleiding van de NEN gezamenlijk breed gedragen afspraken vastleggen waar verschillende partijen het gezamenlijk over eens zijn. Deze normen zijn dan geen wetten, maar ‘best practices’.
Dit artikel verscheen in Support Magazine nummer 2 van 2025.
