Jetze Plat (34) is een van de bekendste paratopsporters van Nederland. Hij combineerde jarenlang meerdere sporten op het hoogste niveau: handbiken, triatlon én de marathon. Eind vorig jaar werd hij vader en koos hij ervoor om nog maar met één sport verder te gaan: de marathon.
“Het is een saai leven, ik verveel me rot”, zegt Jetze lachend. Serieus gaat hij verder: “Ik merkte dat het vuurtje minder hard brandde. Ik vind de sportwereld nog altijd heel mooi, heb een lichaam dat het topniveau nog aankan. Maar het plezier in het racen van wedstrijden was verdwenen bij het handbiken en de triatlon.”
Veelvoudig kampioen
Jetze werd geboren met twee onvolgroeide benen, later werd zijn rechtervoet geamputeerd. Al vanaf zijn vijfde zit Jetze in een handbike en vanaf 2016 was Jetze toonaangevend in zowel het handbiken als de triatlon. Hij werd in totaal zeventien keer wereldkampioen en was zeven keer de beste op de Paralympische Spelen.
In Parijs won Jetze drie keer paralympisch goud. In de tijdrit bij het handbiken was het spannender dan ooit:
Ondanks alle successen ging Jetze op zoek naar een ‘nieuwe prikkel’, die hij vond in de marathon. Als wheeler (rolstoelatleet) wil hij nu de aansluiting met de wereldtop maken. “In het handbiken en de triatlon voelde het als moeten, ik was minder blij of emotioneel na een overwinning. Dat zette me aan het denken. Tot Parijs heb ik drie sporten gecombineerd, maar na de Paralympische Spelen wist ik dat ik het anders wilde invullen.”
Geen gemis
Nu, negen maanden na dat besluit, is de conclusie dat Jetze zijn oude sporten niet mist. “Nee, helemaal niet. En ergens vind ik dat wel gek”, erkent de man uit het Zuid-Hollandse Nieuwveen. “Het is toch vijftien jaar mijn leven geweest. Ik volg de sporten nog wel, maar puur de wedstrijden: nee, die mis ik niet. Ik wilde niet meer alles opzijzetten om resultaten te halen. Dat gevoel relativeert wel.”
Het betekent niet dat Jetze alleen nog rolstoelracet. Hij gebruikt de handbike nog in trainingen, in dienst van de marathon. En af en toe start hij in een Nederlandse competitiewedstrijd, omdat hij dat leuk vindt. Maar de serieuze trainingen? Die doet hij in zijn racerolstoel; de wheeler. Liefst vanuit huis, waar hij woont met zijn vrouw Berit, hond Boet en – sinds eind vorig jaar – zoon Jenning.
Demotivator
“Ook dankzij Jenning ging ik op zoek naar een nieuwe balans in mijn sportleven”, erkent vader Jetze. Lachend: “Ik noem hem wel ‘de kleine demotivator’. Soms moet ik trainen, maar dan zit ‘ie zo lekker op schoot, dat ik best een kwartiertje later weg kan gaan. Ik vind het gewoon heel fijn om thuis te zijn. Dat vond ik altijd wel, maar ik was ook gek op trainingskampen. Hoe langer hoe beter, omdat het de sport ten goede kwam. Nu zoek ik de balans in én goed kunnen trainen én maximaal thuis zijn.”
Papadagen
Zijn nieuwe sportleven geeft Jetze ook de ruimte om meer om zich heen te kijken. “Het is veel minder oogkleppen op”, zegt hij. “Ik had altijd een jaarkalender die meer gevuld dan leeg was. En nu zijn het vijf marathons, vijf keer een weekend weg; dat is wel anders. Het gaf me dit jaar vooral de kans om maximaal van Jenning te genieten. Mijn papadagen zijn geweldig.”
“Vader zijn is iets heel bijzonders”, luidt het cliché dat Jetze vervolgens op tafel gooit. “Het is heel gaaf, heel dankbaar, maar tegelijk pittig en intens. Je moet echt dingen ‘on hold’ zetten. Maar ik vind het vooral een verrijking.”
Meedoen met de top in een grote marathon
Jetze wil als marathonatleet ‘ooit meedoen om de winst in een marathon waar alle toppers aan de start staan’. Dit jaar kwam hij in actie in vijf van de World Marathon Majors; hij startte in Boston, Londen, Berlijn, Chicago en New York. Zijn beste resultaat dit jaar? Een derde plaats in Londen en Boston.
“De échte aansluiting met de wereldtop moet ik nog maken”, vindt Jetze. “Als alle toppers er zijn, zijn er op dit moment vier, vijf jongens beter. Ik ben nu nog figurant. Toen ik in 2022 mijn eerste marathons racete, begon het heel goed. Maar het is lastiger om mezelf te ontwikkelen dan gehoopt.”
Hij vervolgt: “Ik heb zoveel jaren op een bepaalde manier getraind, dat ik niet ineens snellere armen heb. Ik moet daarvoor heel anders trainen. Ik doe nu korte, explosieve trainingen. Dat ben ik helemaal niet gewend. Of ik de aansluiting ooit écht ga maken? Dat weet ik niet. Ik doe er mijn uiterste best voor, maar ook als het niet lukt, heb ik een geweldige sportcarrière gehad. Daar laat ik mijn geluk niet van afhangen.”